Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 2026'da kuruluşunun 103. yıl dönümünü büyük bir gurur ve coşkuyla kutluyor. AA'nın aktardığına göre, Cumhuriyet'in ilanına giden süreç, 28 Ekim 1923 akşamı Ankara Çankaya Köşkü'nde Mustafa Kemal Atatürk ve yakın çalışma arkadaşlarının bir araya gelmesiyle önemli bir dönüm noktası yaşadı. Bu tarihi akşamda alınan karar, ertesi gün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) kabul edilerek yeni Türk devletinin yönetim biçimi resmen Cumhuriyet olarak belirlendi.
Cumhuriyetin İlanına Giden Tarihi Süreç
Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan Milli Mücadele yıllarında şekillenen Cumhuriyet fikri, 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla millet egemenliğine dayanan yeni yönetim anlayışının temellerini attı. 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasıyla Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı ve 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. Ancak yeni devletin yönetim şeklinin netleşmesi için siyasi bir düzenlemeye ihtiyaç vardı. 27 Ekim 1923'te yaşanan siyasi bunalım, Cumhuriyet'in ilanı kararının alınmasını hızlandırdı.
Çankaya Köşkü'nde Tarihe Geçen Akşam Yemeği
28 Ekim 1923 akşamı Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Kazım Paşa, Fethi Bey ve diğer önemli isimlerle Çankaya Köşkü'nde bir araya geldi. Atatürk, yıllardır planladığı Cumhuriyet'in ilanını bu akşam arkadaşlarıyla paylaştı. Nutuk'ta da aktardığı üzere, "Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz" sözleriyle başlayan bu toplantı, yeni yönetim biçiminin nasıl hayata geçirileceğine dair kısa bir programın belirlenmesiyle devam etti. Toplantı sonrası hazırlanan kanun teklifi, 29 Ekim'de TBMM'de görüşülerek kabul edildi.
29 Ekim 1923: Cumhuriyetin Resmen İlanı
29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM saat 18.00'de toplanarak Cumhuriyet'in ilanını öngören teklifi gündemine aldı. Görüşmelerde milletvekilleri Cumhuriyetin gerekliliğini vurguladı. Saat 20.30'da yapılan oylamada, 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Türkiye Devleti'nin yönetim biçiminin Cumhuriyet olduğu kabul edildi. Alınan karar, "Yaşasın Cumhuriyet" sloganları ve alkışlarla karşılandı. Aynı gün Cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı ve Gazi Mustafa Kemal Paşa, oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Bugünün Mesajları ve Kutlamalar
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünü birlik ve beraberlik içinde kutladıklarını belirtti. Memişoğlu, "Milli Mücadelemizin zaferle taçlanmasının ardından kurulan Cumhuriyetimizi daha nice güzel yarınlara taşımanın gayretiyle çalışıyoruz" ifadelerini kullandı. Cumhuriyet Bayramı, 1925 yılından itibaren milli bayram olarak kutlanıyor ve her yıl çeşitli törenler, etkinlikler ve 101 pare top atışıyla coşkuyla anılıyor.
İlgili içerikler
- Türkiye'de KOBİ'lerin Yeşil ve Dijital Dönüşümüne 485 Milyon Dolarlık Destek
- Türkiye'nin Uzay ve Havacılık Yatırımlarında 100 Milyar Liralık Bütçe Artışı
- Türkiye'nin 2040 Enerji Vizyonu: Küresel Trendler ve Yerli Stratejiler